Gąska ziemistoblaszkowa to szara, filcowata gąska sosnowych lasów, która pojawia się masowo w październiku i listopadzie. Tradycyjnie uchodziła za jadalną, w 2014 roku jej jadalność podważono, a nowsze badania tego nie potwierdziły. Groźnym sobowtórem jest gąska tygrysia.
Twardzioszek przydrożny to mały jadalny grzyb z łąk, poboczy i trawników, który rośnie w kręgach zwanych czarcimi. Ma elastyczny trzon, który da się skręcić bez złamania, i rzadkie blaszki. Trzeba go odróżnić od trujących lejkówek rosnących w tych samych miejscach.
Maślanka wiązkowa rośnie w gęstych kępach na pniakach dokładnie wtedy, gdy grzybiarze zbierają opieńki, i co roku trafia do koszyków zamiast nich. Siarkowożółty kapelusz, zielonkawe blaszki, ciemny wysyp i bardzo gorzki smak pozwalają ją odsiać.
Hubiak pospolity to ta szara, kopytowata huba na bukach i brzozach, która rośnie przez dziesiątki lat. Niejadalny, ale żaden grzyb nie towarzyszył człowiekowi dłużej: jego miąższ był hubką do krzesania ognia od epoki kamienia, miał ją przy sobie Ötzi, a cyrulicy tamowali nim krew.
Gąska mydlana zmienia kolor jak kameleon, od białego przez szarozielony po czarnobrązowy, ale dwie rzeczy ma zawsze: zapach mydła do prania i miąższ czerwieniejący u podstawy trzonu. Jest lekko trująca i najczęściej trafia do koszyka jako „zielonka”.
Mleczaj smaczny, po nowemu mleczajowiec smaczny, a po ludowemu krówka, to jeden z nielicznych grzybów, które można jeść na surowo. Rudy kapelusz, białe, obfite mleczko i zapach śledzia nie pozwalają go pomylić. W Polsce dopuszczony do obrotu, w Niemczech chroniony.
Pieprznik trąbkowy to kurka na koniec sezonu: mały, szarobrązowy, pusty w środku, z żółtym trzonem, rosnący setkami w mchu świerczyn aż do mrozów. W Polsce prawie nikt go nie zbiera, w Skandynawii jest jednym z najważniejszych grzybów handlowych. Pokazujemy, jak go rozpoznać i od czego odróżnić.
Gdy inne grzyby kończą sezon, gąsówka fioletowawa dopiero zaczyna: rośnie w ściółce do pierwszych mrozów, w kręgach, fioletowa od kapelusza po trzon. Jest jadalna, dopuszczona do obrotu i rzadko robaczywa, ale wymaga obróbki termicznej i sprawdzenia wysypu, bo fioletowe bywają też zasłonaki.
Łuskwiak nastroszony wygląda jak opieńka, która zapomniała się uczesać: kępa żółtobrązowych grzybów u podstawy drzewa, cała w odstających łuskach. Dawniej jedzony, dziś uznawany za niejadalny, bo u części osób wywołuje dolegliwości, zwłaszcza w połączeniu z alkoholem.
Płachetka zwyczajna, w wielu regionach zwana turkiem albo niemką, to zasłonak, który wyjątkowo wolno zbierać: jadalny, dopuszczony do obrotu, dobry do marynowania. Pierścień na trzonie i oszroniony, pomarszczony kapelusz odróżniają ją od trujących kuzynów.
Zasłonak fioletowy jest fioletowy od czubka kapelusza po podstawę trzonu, łącznie z blaszkami i miąższem. To jeden z najpiękniejszych grzybów polskich lasów, rzadki, z czerwonej listy, nietrujący, ale nie wart jedzenia. Pokazujemy, jak odróżnić go od lakówki ametystowej i gąsówki fioletowawej.
Zasłonak rudy nie smakuje gorzko, nie pachnie ostrzegawczo i nie wywołuje objawów przez wiele dni. Dopiero po tygodniu lub dwóch odmawiają nerki. To jeden z najgroźniejszych grzybów Europy, a w latach 50. zabił w Polsce kilkanaście osób.
